Competitiescan
De competentiescan is een product van het project Boomkwekerij Opleiding Nieuwe Stijl. Dit project met een looptijd van 2 jaar (2005 en 2006) is gefinancierd door het ministerie van LNV, De Raad voor de Boomkwekerij, Aequor, zes aoc’s, AOC De Groene Welle, Wellantcollege, Helicon Opleidingen, Citaverde College, AOC terra, en de HAS Den Bosch.
Aan de gebruiker van de competentiescan boomkwekerij
De bedoeling van competentiescan is om deze af te nemen met leerlingen/deelnemers die een mbo-opleiding boomkwekerij volgen (BOL of BBL). Na het invullen van de scan komt er, in de vorm van een spinnenweb, een grafiek uit waar eenvoudig te zien is waarin de deelnemer zich nog verder moet bekwamen.
Deze competentiescan geeft de competenties weer die een gediplomeerde medewerker van het middelbaar beroepsonderwijs (mbo) moet bezitten om adequaat te functioneren in een boomkwekerijbedrijf. De inhoud van de scan is gebaseerd op de beroepscompetentieprofielen open teelt zoals ze door Aequor zijn ontwikkeld.
Er is een competentiescan beschikbaar voor elk van de vier opleidingsniveaus.
| Typering van de kwalificatie | Niveau | Functiegroep volgens CAO Open teelten |
| Assistent medewerker plantenteelt | Niveau 1 | Functiegroep B1 B2 C |
| Basismedewerker open teelt | Niveau 2 | Functiegroep C D E |
| Vakbekwaam medewerker open teelt | Niveau 3 | Functiegroep F G |
| (Assistent) bedrijfsleider open teelt | Niveau 4 | Functiegroep G H |
Waar de competentiescan wel en niet voor bedoeld is
Deze scan kan worden gebruikt om de competenties in kaart te brengen waarover een deelnemer op een bepaald moment - aan het begin van of tijdens de opleiding - beschikt.
De scan is uitdrukkelijk bedoeld om samen met de deelnemer vast te stellen welke competenties hij verder nog moet ontwikkelen. Het is een hulpmiddel om samen met de deelnemer, de mentor, praktijkbegeleider en de praktijkopleider te bespreken wat er nog ontwikkeld moet worden als basis voor of aanvulling op het persoonlijk ontwikkelings- en activiteitenplan.
De scan is, in deze vorm, niet bedoeld als instrument dat kan worden gebruikt bij de examinering. Het instrument is dus geen afvinklijst van competenties.
Hoe werkt de competentiescan
Per competentie (dit zijn de dikgedrukte onderdelen) vult u in of de deelnemer:
1. iets (nog) niet doet
2. onder begeleiding doet
3. zelfstandig doet.
Onder elk dikgedrukte competentie staan een aantal voorbeelden waar u aan kunt denken bij die competentie. Op elke competentie kan gescoord worden van 1 t/m 3. Een score van 3 betekent dat de deelnemer die competentie beheerst op het niveau dat vereist is voor zijn diploma.
Deze scan is gemaakt in Microsoft Excel. In het eerste werkblad vult u de scores per competentie in. Deze worden automatisch ingelezen in het tweede werkblad. Hier worden de competenties gegroepeerd in zogenaamde clusters en ontstaat een gemiddelde score per cluster. Een losse competentie krijgt pas waarde binnen een groter geheel; om die reden is gekozen voor deze clusters.
Deze gemiddelde score per cluster verschijnt ook automatisch in een spinnenweb. Hierdoor is heel duidelijk zichtbaar hoe het beheersingsniveau per cluster is in vergelijking met de beheersing van andere clusters; ze verschijnen samen in het spinnenweb.
Door wie wordt de scan ingevuld
De scan kan worden ingevuld door de docent/ praktijkbegeleider, de praktijkopleider en de deelnemer, afzonderlijk van elkaar. Op basis van wat de deelnemer en de praktijkopleider hebben ingevuld en de bespreking daarvan, ontstaat een beeld van wat de deelnemer nog moet ontwikkelen.
Juist door meer mensen de scan te laten invullen krijgt de deelnemer een correcter en vollediger beeld van zichzelf. Daarbij kan bijvoorbeeld naar voren komen waarin hij zichzelf mogelijk onder- of overschat en begrijpt hij beter wat van hem wordt verwacht op een bepaald niveau.
Ook voor de docent en de praktijkopleider kan het samen bespreken van de uitkomst van de scan meer duidelijkheid geven over wat men van elkaar verwacht bij het opleiden van de leerling. Men stemt af wat een bepaalde competentie inhoudt en men maakt afspraken waar wat wordt geleerd.
Niveau 1: Assistent medewerker plantenteelt (Excel bestand)
De assistent medewerker plantenteelt verricht de meest voorkomende, teelt- en oogstwerkzaamheden. Het gaat om werkzaamheden op het gebied van planten, oppotten, groeibegeleiding, onkruidverwijdering, oogst en transport. Hij voert schoonmaak- en onderhoudswerkzaamheden uit aan gereedschap, transportmiddelen en bedrijfsruimtes.
Hij is in het functioneren afhankelijk van juiste instructie en begeleiding door de direct leidinggevende. Hij neemt de instructie betreffende arbo, veiligheid en milieu in acht, evenals de voor hem geldende huisregels.
Functiebenamingen bij niveau 1: assistent medewerker plantenteelt:
o inpakker, planter,
o (voor)sorteerder
o steksteker/oppotter
o teelt/oogstmedewerker
Functiegroep CAO open teelten B1,B2 en eventueel C
Niveau 2: Basismedewerker open teelt (Excel bestand)
Gebruikmakend van de daartoe geëigende bedrijfsuitrusting, voert de basismedewerker open teelt de werkzaamheden uit bij de teeltvoorbereiding, de teelt en het oogsten en verkoopklaar maken, om de kwaliteit van het product te optimaliseren. Hierbij wordt hij geacht duidelijk herkenbare ziekten, plagen en afwijkingen te signaleren, te melden en te bestrijden. Hiertoe behoren ook het herkennen en verwijderen van onkruid.
De basismedewerker open teelt heeft een uitvoerende en signalerende rol. Hij is verantwoordelijk voor het na instructie zelfstandig uitvoeren van eenvoudige werkzaamheden en het onder toezicht uitvoeren van meer complexe werkzaamheden.
Verder is hij verantwoordelijk voor de door hem gebruikte materialen en voor de invloed daarvan op zijn directe werkomgeving. Hij legt voor zijn werkzaamheden verantwoording af aan de direct leidinggevende.
Functiebenamingen bij niveau 2: basismedewerker open teelt:
o Medewerker boom- en vaste plantenteelt
o Medewerker boomkwekerij
o Productiemedewerker
o Agrarisch medewerker
Functiegroep CAO open teelten: C, D en E
Niveau 3: Vakbekwaam medewerker open teelt (Excel bestand)
De vakbekwaam medewerker open teelt voert zelfstandig werkzaamheden uit van het voorbereiden van de teelt tot en met de afzet. Hij verzorgt de planning voor de productie, coördineert de productiewerkzaamheden en bewaakt het productieproces. Hij begeleidt de groei en oogst teneinde de kwaliteit van het product te optimaliseren. Hij bereidt de uitvoering van werkzaamheden voor en voert ze uit met behulp van de daartoe geëigende machines. Hij geeft instructie bij uitvoering van werkzaamheden, controleert de uitvoering van de werkzaamheden en geeft leiding aan seizoenskrachten.
Hij herkent duidelijk herkenbare ziekten en plagen en bestrijdt deze. Hij is bevoegd tot het gebruik van chemische gewasbeschermingsmiddelen. Hij onderkent de belangrijkste factoren die de bedrijfsvoering kunnen verstoren en meldt deze.
De vakbekwaam medewerker open teelt is vanwege zijn vakkennis en vaardigheden klankbord voor de ondernemer. Enerzijds heeft hij een uitvoerende rol. Hij verricht de meeste werkzaamheden in teamverband. Hij werkt zorgvuldig, gedisciplineerd, productiegericht en met respect voor het product. Op bedrijven waarin teams wordt gewerkt heeft hij een aansturende rol, hij is veelal de direct leidinggevende voor de medewerkers. De werkzaamheden worden zelfstandig uitgevoerd, op eigen initiatief en zonder toezicht van de leidinggevende. Hij onderkent de belangrijkste factoren die de bedrijfsvoering kunnen verstoren en zet oplossingen in of meldt ze aan de bedrijfsleider. Hierin heeft hij een signalerende rol.
Functiebenamingen bij niveau 3: vakbekwaam medewerker open teelt:
o Vakbekwaam medewerker boomkwekerij
o Zelfstandig teeltmedewerker
o Allround medewerker boomkwekerij
o Bedrijfsverzorger
Functiegroep CAO open teelten: F en eventueel G
Niveau 4: (Assistent) bedrijfsleider open teelt (Excel bestand)
De bedrijfsleider open teelt is op het bedrijf belast met de algemene leiding van een deel van het bedrijf of assisteert hij de ondernemer. Hij geeft mede vorm aan het bedrijfsbeleid en voert het uit. Hiertoe behoren ook het bepalen van teeltplan, werkwijze, de afzet, financiën en leiding geven. Hij neemt over al deze zaken zelfstandig beslissingen. Voorts verricht hij uitvoerende werkzaamheden.
Hij is verantwoordelijk voor de continuïteit van zijn werkgebied binnen het bedrijf en geeft leiding aan en houdt toezicht op de medewerkers. Hij verricht alle voorkomende werkzaamheden op het bedrijf, met een accent op planning en evaluatie, voor zowel personeel als werk, onderhoud, machines en dergelijke. Hij maakt afspraken met klanten en leveranciers. Het geheel staat ten dienste van een kwalitatief hoogwaardig eindproduct. In bepaalde bedrijven, afhankelijk van de grootte en situatie, is deze functionaris de ondernemer.
De bedrijfsleider open teelt heeft onder andere een uitvoerende rol. Hij verricht uitvoerende werkzaamheden in de teelt en uitvoerende werkzaamheden die te maken hebben met de bedrijfsvoering. Hij heeft ook een coördinerende rol; hij moet de wensen en eisen van de afnemers omzetten in een werkwijze die leidt tot een kwalitatief goed product. Tevens is er sprake van een aansturende rol; hij is verantwoordelijk voor het aansturen van zijn medewerkers.
Functiebenamingen bij niveau 4: (Assistent) bedrijfsleider open teelt:
o Boomkweker
o Meewerkend voorman
o Teeltchef
o Teeltmanager
Functiegroep CAO open teelten: G en H